Wetenschap

Hoe het allemaal begint: een kijkje in de vroege hersenontwikkeling 

Hoe het allemaal begint: een kijkje in de vroege hersenontwikkeling 

Wanneer we over het menselijk brein spreken, stellen we ons vaak de volwassen vorm voor: een volledig geplooide cortex met duidelijk onderscheiden regio’s, complexe netwerken, voortdurende veranderingen en overlappende functies. Maar het verhaal van hoe deze structuur ontstaat, behoort tot de meest indrukwekkende verhalen in de biologie. De vroege hersenontwikkeling is een georkestreerde opeenvolging van acties van cellen die migreren en verfijningen. Dit is een process die al lang vóór de geboorte begint en de basis legt voor alles wat volgt. 

Het geheime recept van het brein om orde te bewaren in de chaos

Het geheime recept van het brein om orde te bewaren in de chaos

Wanneer je aan het brein denkt, stel je je misschien een kaart voor met keurig gelabelde gebieden: één deel voor zicht, één voor taal, een ander voor beweging. Dat beeld is aantrekkelijk omdat het de indruk wekt dat ons mentale leven netjes kan worden opgedeeld in aparte vakjes. Maar de werkelijkheid is veel fascinerender – en iets rommeliger.

De taal van depressie is niet universeel

De taal van depressie is niet universeel

Scroll door bijna elke socialmediapagina en je ziet mensen hun hoogte- en dieptepunten delen – soms heel open, soms alleen tussen de regels door. Al jaren hopen onderzoekers dat kunstmatige intelligentie (AI) vroegtijdige signalen van depressie kan herkennen in onze woorden. Het idee is simpel: Als taal een soort emotionele vingerafdruk heeft, dan zouden algoritmes misschien kunnen detecteren wanneer iemand hulp nodig heeft, nog voor het echt misgaat.
Maar wat als deze systemen sommige ervaringen beter “horen” dan andere?

Te druk in je hoofd

Te druk in je hoofd

Piekeren, overdenken, malen over gebeurtenissen uit het verleden. Je gedachten blijven maar rondtollen in je brein – soms nuttig, maar je kan er ook door in een negatieve, terugkerende spiraal terechtkomen. Onderzoekers aan het Donders Instituut proberen te ontdekken hoe je aan zulke gedachtestromen kan ontsnappen. Helpt een mindfulness oefening? Of is afleiding al voldoende?

De verborgen band tussen Autisme en Epilepsie

De verborgen band tussen Autisme en Epilepsie

Pas halverwege de twintigste eeuw kreeg autisme een duidelijke naam en definitie. Toch viel het artsen toen al op dat een deel van deze kinderen ook epileptische aanvallen had. Inmiddels weten we dat deze samenhang geen toeval is: autisme en epilepsie hebben meer met elkaar te maken dan gedacht.

Kan AI zonder vooroordelen bestaan?

Kan AI zonder vooroordelen bestaan?

Recent onderzoek laat zien dat zogenaamde “uitgelijnde” AI (modellen die doelgericht zijn afgestemd op menselijk gebruik en onwenselijke antwoorden onderdrukken) zoals GPT-4 nog steeds stereotyperingen bevatten, die eigenlijk buiten de lijntjes vallen.

Gele goedaardige chaos: de casus van Homer Simpson

Gele goedaardige chaos: de casus van Homer Simpson

Fictieve personages intrigeren ons niet alleen vanwege hun verhalen, maar ook omdat ze diepe waarheden weerspiegelen over de menselijke natuur. In deze serie duiken we in de geest van iconische personages uit films en series en analyseren we hun gedrag door de lens van neurowetenschap en psychologie. In deze editie is dat Homer, uit de Simpsons.

Letterlijk in andermans schoenen stappen: de body-swap-illusie

Letterlijk in andermans schoenen stappen: de body-swap-illusie

Vanaf je geboorte leef je in één lichaam. Dat lichaam bepaalt je hele perspectief: je ziet, hoort en ervaart de wereld altijd vanuit je eigen optiek. Maar dat betekent ook dat je erin opgesloten zit. Je kunt nooit echt weten hoe het is om iemand anders te zijn. Of toch wel? Met een paar slimme trucs kan je brein denken dat je in een ander lichaam bent gestapt. Dat fenomeen noemen we de body-swap-illusie.