Wanneer je aan het brein denkt, stel je je misschien een kaart voor met keurig gelabelde gebieden: één deel voor zicht, één voor taal, een ander voor beweging. Dat beeld is aantrekkelijk omdat het de indruk wekt dat ons mentale leven netjes kan worden opgedeeld in aparte vakjes. Maar de werkelijkheid is veel fascinerender – en iets rommeliger.
Scroll door bijna elke socialmediapagina en je ziet mensen hun hoogte- en dieptepunten delen – soms heel open, soms alleen tussen de regels door. Al jaren hopen onderzoekers dat kunstmatige intelligentie (AI) vroegtijdige signalen van depressie kan herkennen in onze woorden. Het idee is simpel: Als taal een soort emotionele vingerafdruk heeft, dan zouden algoritmes misschien kunnen detecteren wanneer iemand hulp nodig heeft, nog voor het echt misgaat.
Maar wat als deze systemen sommige ervaringen beter “horen” dan andere?
Piekeren, overdenken, malen over gebeurtenissen uit het verleden. Je gedachten blijven maar rondtollen in je brein – soms nuttig, maar je kan er ook door in een negatieve, terugkerende spiraal terechtkomen. Onderzoekers aan het Donders Instituut proberen te ontdekken hoe je aan zulke gedachtestromen kan ontsnappen. Helpt een mindfulness oefening? Of is afleiding al voldoende?
In een eerdere blog bespraken we het concept working memory gating: het mechanisme waarmee ons
Wat als we het brein tegelijkertijd vanuit twee perspectieven konden bekijken, één geïnspireerd door inheemse wijsheid en het andere door de wetenschap? Samen bieden deze perspectieven niet alleen een scherpere blik, maar ook een vriendelijkere en meer inclusieve manier om het brein te begrijpen.
Pas halverwege de twintigste eeuw kreeg autisme een duidelijke naam en definitie. Toch viel het artsen toen al op dat een deel van deze kinderen ook epileptische aanvallen had. Inmiddels weten we dat deze samenhang geen toeval is: autisme en epilepsie hebben meer met elkaar te maken dan gedacht.
Recent onderzoek laat zien dat zogenaamde “uitgelijnde” AI (modellen die doelgericht zijn afgestemd op menselijk gebruik en onwenselijke antwoorden onderdrukken) zoals GPT-4 nog steeds stereotyperingen bevatten, die eigenlijk buiten de lijntjes vallen.
Fictieve personages intrigeren ons niet alleen vanwege hun verhalen, maar ook omdat ze diepe waarheden weerspiegelen over de menselijke natuur. In deze serie duiken we in de geest van iconische personages uit films en series en analyseren we hun gedrag door de lens van neurowetenschap en psychologie. In deze editie is dat Homer, uit de Simpsons.
Vanaf je geboorte leef je in één lichaam. Dat lichaam bepaalt je hele perspectief: je ziet, hoort en ervaart de wereld altijd vanuit je eigen optiek. Maar dat betekent ook dat je erin opgesloten zit. Je kunt nooit echt weten hoe het is om iemand anders te zijn. Of toch wel? Met een paar slimme trucs kan je brein denken dat je in een ander lichaam bent gestapt. Dat fenomeen noemen we de body-swap-illusie.
Een split-brain is een chirurgische ingreep die bedoeld is om ernstige epilepsie te behandelen. Deze ingrijpende operatie heeft verrassende inzichten over ons bewustzijn opgeleverd. Verdeelt het scheiden van de hersenen ook de geest?
Zien kleuren er voor iedereen hetzelfde uit? 
Kan ik iets leren van een tekst door ernaar te luisteren terwijl ik slaap? 
Keuzes van de Redactie – Boeken over de Neurowetenschap 
