This post is also available in Engels .
Misschien heb je het zelf al eens meegemaakt: dat overweldigende gevoel bij een concert, als je in een koor zingt… of misschien terwijl je luistert naar “My Heart Will Go On” van Céline Dion. En dan opeens een rilling over je rug.
Volgens een studie van Avram Goldstein heeft 96% van de mensen wel eens kippenvel ervaren bij het luisteren naar muziek.
Wat maakt dat muziekstukken kippenvel kunnen veroorzaken? Om dat te achterhalen, stelden Rémi de Fleurian en collega‘s een lijst van 988 muziekstukken samen die bij deelnemers in eerdere onderzoekenkippenvel hadden bezorgd. Naast “I Will Always Love You” van Whitney Houston, staan er meer beroemde liejdes in de lijst van het onderzoek. Bijvoorbeeld “Shine On You Crazy Diamond” van Pink Floyd, of Bachs “Toccata in D mineur.”
Wil je weten of de liedjes ook kippenvel bij jou veroorzaken? Je kunt er 204 terugvinden in deze Spotify-afspeellijst.
Wanneer muziek verwachtingen doorbreekt
Rémi de Fleurian en zijn team ontdekten dat bepaalde muzikale structuren vaker kippenvel veroorzaken, vooral wanneer onverwachts zijn. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij onverwachte harmonieën, de introductie van een nieuw instrument of een koor, of een overstap van majeur naar mineur of wanneer de toonsoort verandert, zoals in het refrein van “I Will Always Love You” van Whitney Houston.
De hersenen doen voortdurend voorspellingen over de wereld. Zelfs terwijl je dit artikel leest, voorspelt je brein het volgende woord. Hetzelfde geldt voor muziek.
Wanneer we naar muziek luisteren, verwacht het brein hoe het zal doorgaan. Wanneer er iets gebeurt dat de hersenen verkeerd hebben voorspeld, ontstaat er een voorspellingsfout. Voorspellingsfouten kunnen in, het algemeen, potentieel gevaar aanduiden. Dit gegeven is de basis van de Vigilantie-hypothese.
Ons brein bij gevaar
Voor de amygdala, een celkern in het brein, betekent iets onverwachts “pas op gevaar!”. Het is namelijk veiliger om iets wat onverwachts maar niet gevaarlijk is één keer als gevaarlijk te interpreteren dan om echt gevaar te negeren.
Een perfect voorbeeld is de crescendo. Tijdens een crescendo bouwt de muziek zich op: het wordt steeds luider naarmate meer instrumenten en harmonieën zich voegen. We horen dit vooral vaak in klassieke muziek, en het leidt vaak tot kippenvel. Voor onze amygdala kan een crescendo een bedreiging signaleren die, naarmate het volume toeneemt, steeds dichterbij lijkt te komen.
Ons autonome zenuwstelsel schakelt over op vecht-of-vluchtmodus en reageert met kippenvel. Kort daarna gebeurt er iets anders: ons langzamere, bewuste systeem geeft het signaal: “Dit is geen echt gevaar, het is gewoon muziek.”. Onze spanning neemt dan af en we voelen opluchting.
Ons beloningssysteem in de hersenen activeert en we krijgen een dopamineboost. Dit helpt het brein om te leren van een voorspellingsfout: gemotiveerd door dopamine moedigt het ons aan om het stuk keer op keer te beluisteren. En plotseling ervaren we het kippenvel als iets positiefs.
Kippenvel als beschermingsmechanisme
Een vraag over die gekke bultjes: waarom zou ons lichaam kippenvel krijgen bij het tegenkomen van gevaar? Volgens David Huron, die de Vigilance-hypothese formuleerde, komt dit terug op onze voorouders die eenvacht hadden om zich te beschermen tegen de kou.
Voor onze voorouders had kippenvel mogelijk verschillende functies: Ten eerste leken ze groter en dreigender als hun vacht overeind stond. Je kunt dit nog steeds zien bij andere dieren, zoals katten. Als ze bang worden, krijgen ze ook kippenvel, waardoor hun vacht overeind gaat staan en ze er intimiderend uitzien. Ten tweede kon kippenvel een signaal zijn voor anderen in de groep: “Attentie, gevaar!”. Tot slot, als ze letsel opliepen, dan kon de spanning in de kleine spieren aan de basis van de haartjes ook hebben geholpen om bloedverlies te verminderen.
Nu we het grootste deel van ons lichaamshaar zijn kwijtgeraakt, heeft kippenvel niet veel overlevingswaarde meer. Maar als we kippenvel krijgen van een muziekstuk dat ons versteld doet staan, wijst dat op iets anders: dat er iets ons diep onder onze huid heeft geraakt.
Auteur: Charlotte Sachs
Buddy: Amir Homayun
Vertaling: Lucas Geelen
Editor vertaling: Maartje Koot
Afbeelding door Wendy Wei
About The Author
