This post is also available in Engels .
Stel je voor: je staat op het punt om een druk feest binnen te lopen en plotseling draait je maag om. Jarenlang hebben wetenschappers dit ‘onderbuikgevoel’ toegeschreven aan zenuwen: je angstige hersenen sturen panieksignalen naar je spijsverteringsstelsel. Maar wat als we het al die tijd verkeerd hebben gezien?
De onverwachte poppenspelers
Een recent onderzoek dat in januari 2024 in PNAS is gepubliceerd, suggereert iets opmerkelijks: de biljoenen micro-organismen die in je darmen leven, zouden wel eens aan de touwtjes kunnen trekken als het gaat om sociale angst. Om dit te onderzoeken, verzamelden onderzoekers hele kleine darm organismen van personen met de diagnose sociale angststoornis (SAD) en van gezonde vrijwilligers.
Vervolgens transplanteerden ze deze verschillende organismen in muizen waarvan de eigen bacteriën met antibiotica waren verwijderd (zie fecale microbiota-transplantatie (FMT)). De resultaten waren opvallend: de muizen die de “angstige” microbiota kregen, ontwikkelden een specifieke, verhoogde gevoeligheid voor sociale angst.
Een heel specifiek soort angst
Muizen die darmbacteriën kregen van mensen met sociale angst, raakten niet alleen maar ‘gestrest’. Het effect was verrassend precies. Toen onderzoekers deze muizen een reeks gedragstests lieten doen, ontdekten ze dat:
• De algemene sociale vaardigheden normaal bleven wat betekent dat de muizen nog steeds met anderen wilden omgaan.
• De voorkeur voor sociale nieuwigheid bleef hetzelfde, dus ze waren nog steeds nieuwsgierig naar nieuwe ‘vrienden’.
• De algemene angst- en depressieniveaus veranderden niet.
In plaats daarvan hadden de muizen specifiek moeite met het uitbannen van sociale angst. Met andere woorden, als ze eenmaal hadden geleerd bang te zijn voor een sociale situatie, hadden ze veel meer moeite om die angst ‘af te leren’ dan de gezonde muizen. Het was alsof de darmbacteriën specifiek het volume van de sociale angst hadden opgevoerd, terwijl de rest van de emotionele knoppen in de hersenen onaangeroerd bleven.
Het verband met oxytocine
Hoe communiceren bacteriën in je darmen precies met angstcircuits in je hersenen? De onderzoekers vonden aanwijzingen die wezen op oxytocine, een stofje dat je hersenen gebruiken om met elkaar te praten en cruciaal is voor sociale binding en vertrouwen. Toen het team de hersenen van muizen met SAD-gerelateerde bacteriën onderzocht, ontdekten ze een opvallend patroon: de bacteriën hadden het ‘sociale veiligheidssysteem’ van de hersenen uitgeschakeld. Zo vonden onderzoekers over de volgende bewijsstukken van dit verband:
• Minder oxytocine-neuronen in een hersengebied dat BNST wordt genoemd (zie dit als een relaisstation tussen je emotionele centra en je stressrespons)
• Veranderde oxytocine-ontvangers in gebieden die sociale bedreigingen verwerken
• Een verzwakte barrière: de beschermende barrière tussen bloed en hersenen vertoonde tekenen van een grotere doorlaatbaarheid, waardoor de hersenen mogelijk kwetsbaarder worden voor ontstekingssignalen
Waarom dit belangrijk is
Als je worstelt met sociale angst, is dit onderzoek zeer hoopgevend nieuws. Het verschuift het gesprek van “Wat is er mis met mijn persoonlijkheid?” naar “Hoe kan ik mijn biologie ondersteunen?”. Sociale angst is een complex biologisch fenomeen waarbij voortdurend communicatie plaatsvindt tussen je darmen, je immuunsysteem en je hersenen.
Een laatste gedachte
Het zit namelijk zo: als je maag in de knoop raakt voor een feestje, dan verbeeld je je dat niet. Je darmmicroben en je hersenen voeren een echt gesprek, en soms loopt dat gesprek uit de hand. Het goede nieuws? In tegenstelling tot je genen of je opvoeding is je microbioom iets wat wetenschappers mogelijk kunnen veranderen. Of dat nu toekomstige probiotische behandelingen betekent of gewoon een beter begrip van wat er in je lichaam gebeurt, het is een pad dat het verkennen waard is.
Credits
Auteur: Amir Homayun
Buddy: Charlotte Sachs
Redacteur: Vivek
Vertaling: Dirk-Jan Melssen
About The Author
